Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ: Ο κ. Νικόλας Κανάρης, Γεωπόνος, Διευθυντής του Ινστιτούτου Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων μιλά με τη Θέμη Γλυκή

Ο κ. Νικόλας Κανάρης ασχολήθηκε με τη βιολογική παραγωγή γεωργικών προϊόντων για αρκετά χρόνια, έχοντας ιδιόκτητη μονάδα για 4 χρόνια και σαν υπεύθυνος παραγωγής σε μονάδα παραγωγής βιολογικών προϊόντων της μητρόπολης Μόρφου.

Ερώτηση 1. Τα βιολογικά προϊόντα έχουν χαρακτηριστεί ως εκ φύσεως αειφόρα. Συμφωνείτε και γιατί;

Με τον όρο "βιολογικά" χαρακτηρίζονται τα προϊόντα εκείνα που παράγονται χωρίς τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων ή άλλων ορμονών. Για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν ως βιολογικό θα πρέπει κατά τη διαδικασία παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας του να έχουν εφαρμοσθεί όλες οι πρόνοιες της σχετικής ευρωπαϊκής  Νομοθεσίας(Κανονισμός 2092/91).
Θεωρώ ότι σωστά τα βιολογικά προϊόντα χαρακτηρίζονται και ως αειφόρα. Αυτό άλλωστε διαφαίνεται και μέσα από τις τρεις βασικές αρχές της βιολογικής γεωργίας που είναι οι εξής:
1.Η παραγωγή γεωργικών προϊόντων σε συνεργασία με τη φύση και όχι ενάντια στη φύση π.χ. Αξιοποιώντας τα ψυχανθή ( οικογένεια φυτών πχ Κουκιά, τριφύλλι κα.) μπορούμε να προσθέσουμε άζωτο στο έδαφος με φυσικό τρόπο, χωρίς τη σπατάλη ενέργειας και χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος να υπάρξουν αυξημένα νιτρικά στα προϊόντα που παράγονται.
2.Παραγωγή προϊόντων χωρίς τη χρήση χημικών συνθετικών παρασκευασμάτων όπως είναι τα φυτοφάρμακα , λιπάσματα, ορμόνες, αντιβιοτικά, κοκκιδιοστατικά κα.
Για αντιμετώπιση των όποιων εχθρών και ασθενειών χρησιμοποιούνται φυσικές μέθοδοι ,όπως ωφέλιμα έντομα, εκχυλίσματα βοτάνων , μηχανικά μέσα κ.α.
3.Η βιολογική παραγωγή γίνεται σε ένα όσο το δυνατό κλειστό κύκλωμα ενέργειας. Γίνεται συνδυασμός φυτικής και ζωικής παραγωγής .Τα ζώα του αγροκτήματος τρέφονται με φυτικό υλικό που παράγεται στη μονάδα και η μονάδα αξιοποιεί τις κοπριές για να αυξήσει τη γονιμότητα του εδάφους και να πετύχει έτσι καλή σοδειά.

Πριν προχωρήσουμε θα ήθελα να αναφερθώ και στον παράγοντα αρμονία ο οποίος παίζει καθοριστικό ρόλο για την επίτευξη των πιο πάνω. Για παράδειγμα ένας γεωργός που επιθυμεί να έχει καλή παραγωγή χωρίς μεγάλα προβλήματα θα πρέπει να φροντίσει ούτως ώστε να υπάρχει μια αρμονία στο αγρόκτημά του. Ο αριθμός των ζώων που εκτρέφονται πρέπει να είναι εναρμονισμένος με τη διαθέσιμη έκταση για τη παραγωγή ζωοτροφών. Αυτό σημαίνει ότι τα ζώα θα έχουν στη διάθεση τους τροφή και ο παραγωγός δεν θα είναι εξαρτημένος από αγορές, όπως συμβαίνει σήμερα στην Κύπρο, και να βρίσκεται σε απόγνωση όταν οι τιμές στην αγορά ζωοτροφών αυξάνονται, κάτι που ζούμε αυτή τη περίοδο. Από την άλλη πλευρά όταν εκτρέφονται ζώα χωρίς την ύπαρξη της αντίστοιχης έκτασης γης δημιουργούνται προβλήματα σωστής διαχείρισης της παραγόμενης κοπριάς με αποτέλεσμα αυξημένων κινδύνων ρύπανσης του περιβάλλοντος.

Ερώτηση 2. Υπάρχουν βιολογικές καλλιέργειες στην Κύπρο; Είναι αποδοτικές για τον καλλιεργητή;

Στη Κύπρο η βιολογική καλλιέργεια άρχισε να εφαρμόζεται από τα 1988 σε μικρές μονάδες. Από το 2000 με την ψήφιση νομοθεσίας και εφαρμογή προγραμμάτων επιδότησης παρατηρήθηκε αύξηση στον αριθμό των γεωργών που ασχολούνται με τη βιολογική γεωργία. Σήμερα έχουμε περίπου 500 παραγωγούς που παράγουν βιολογικά προϊόντα. Κύριες καλλιέργειες είναι η ελιά, τα αμπέλια ( επιτραπέζια και οινοποιήσημα), τα σιτηρά, εσπεριδοειδή, αρωματικά φυτά, οπωροφόρα δέντρα, λαχανικά κα .Τα  επιτραπέζια σταφύλια εξάγονται σχεδόν στο σύνολο τους και οι παραγωγοί έχουν ένα καλό εισόδημα. Λόγω του ότι η κυπριακή αγορά από πλευράς κατανάλωσης βιολογικών προϊόντων είναι ακόμη αρκετά μικρή γίνονται προσπάθειες ανεύρεσης αγορών στο εξωτερικό.

Ερώτηση 3. Η κυβερνητική πολιτική στηρίζει τις καλλιέργειας αυτές;

Από πλευράς κράτους υπάρχει πρόγραμμα επιδότησης των παραγωγών που ασχολούνται με τη βιολογική παραγωγή. Δυστυχώς όμως οι διαδικασίες που ακολουθούνται για την πληρωμή των παραγωγών είναι τόσο χρονοβόρες που οι παραγωγοί στο τέλος απογοητεύονται. Η όλη πολιτική του κράτους είναι αποτρεπτική στο να προωθήσει παραγωγούς να ασχοληθούν με τη βιολογική παραγωγή.

Ερώτηση 4. Υπάρχει βιολογική κτηνοτροφία στην Κύπρο;

Στη Κύπρο, σήμερα υπάρχουν δύο μικρές μονάδες με παραγωγή βιολογικών αυγών. Λόγω όμως της αυξημένης ζήτησης που υπάρχει για βιολογικά γαλακτοκομικά προϊόντα, γίνονται σκέψεις από αιγοπροβατοτρόφους για να ξεκινήσουν την παραγωγή τέτοιων προϊόντων.  

Ερώτηση 5. Πιστεύετε ότι ο Κύπριος καταναλωτής είναι ενήμερος για τα βιολογικά προϊόντα;

Χρειάζεται να γίνει πάρα πολλή δουλειά στο τομέα της ενημέρωσης .Οι πιο πολλοί καταναλωτές δεν γνωρίζουν τι είναι το βιολογικό προϊόν, αντίθετα νομίζουν ότι πρόκειται για γενετικά τροποποιημένο.

Ερώτηση 6. Πως μπορεί να βεβαιωθεί ένας καταναλωτής ότι το προϊόν είναι όντως βιολογικό;

'Όλα τα βιολογικά προϊόντα πρέπει να πωλούνται συσκευασμένα στο καταναλωτή. Οι μόνες περιπτώσεις που μπορούν να πωλούνται σε ανοιχτές συσκευασίες είναι όταν ο παραγωγός πουλά απευθείας στο καταναλωτή η όταν πωλούνται σε καταστήματα που πωλούν μόνο βιολογικά προϊόντα.
Στις κλειστές συσκευασίες πρέπει να υπάρχει σήμανση που να αναφέρει

  • όνομα παραγωγού
  • όνομα προϊόντος
  • τόπο παραγωγής
  • στάδιο βιολογικής παραγωγής με δύο δυνατότητες: α ) προϊόν σε μεταβατικό στάδιο προς τη βιολογική γεωργία β) προϊόν βιολογικής παραγωγής
  • όνομα και κωδικό αριθμό του οργανισμού ελέγχου και πιστοποίησης. Για  κυπριακά προϊόντα δυο δυνατότητες : α) LACON με κωδικό CY- BIO- 001 και BIOCERT με κωδικό CY- BIO-002.

Ερώτηση 7. Τι θα συνιστούσατε στους καταναλωτές σε σχέση με βιολογικές αγορές;

Προτείνω στους καταναλωτές να κάνουν τις αγορές τους από τα εξειδικευμένα καταστήματα βιολογικών προϊόντων που υπάρχουν όπου μπορούν να έχουν και ενημέρωση σχετικά με το χώρο και τον τρόπο παραγωγής των προϊόντων. Τέτοια  καταστήματα είναι : Βιοκαλλιέργειες Λούκας Σολωμού στη Λευκωσία και An Apple a Day  στη Λεμεσό όπου οι ιδιοκτήτες είναι και βιοκαλλιεργητές. Για αγορές οικολογικού κρασιού προτείνω τα οινοποιία: ΓΑΙΑ ΟΙΝΟΤΕΧΝΙΚΗ στον ¶γιο Αμβρόσιο, Οινοποιείο Λαμπούρης στις Κάτω Πλάτρες, Οινοποιείο Λινός στο Όμοδος, Οινοποιείο Χ"Αντωνας στη Παρεκλησιά και το Οινοποιείο στο μοναστήρι της Χρυσορρογιάτισσα. Επίσης από τα καταστήματα Καστελλάνος Herbs στα Μαντριά και Κάλλενα ¶ρσος στο ¶ρσος μπορεί κανείς να προμηθευτεί βιολογικά Βότανα.