Τεύχος 5, Ιούνιος 2008

Μήνυμα από την Εκτελεστικό Διευθυντή του Ιδρύματοs

Αγαπητοί Αναγνώστες,

Καλό καλοκαίρι. Άλλες χρονιές η ευχή αυτή θα είχε έννοια θετική. Φέτος σηματοδοτεί το γεγονός ότι δεν είχαμε Άνοιξη κι αργήσαμε πολύ να δούμε ένα υποτυπώδη και σχεδόν άνυνδρο Χειμώνα. Αυτά τ' ασυνήθιστα σκαμπανεβάσματα της θερμοκρασίας και η επιλθούσα λειψυδρία μας ανάγκασαν να συνειδητοποιήσουμε ότι η πολυσυζητημένη παγκόσμια αλλαγή κλίματος δεν είναι κάτι που αφορά την Ανταρτική και το Μπαγκλαντές, αγγίζει κι εμάς εδώ στην μικρή Κύπρο.

Εκείνο που εντυπωσιάζει είναι η εγκληματική σιγή που τηρήθηκε μέχρι τις προεδρικές εκλογές για το επικείμενο και ολοφάνερο αυτό πρόβλημα. Για ενάμιση χρόνο μας έπρηξαν τα κόμματα με προεκλογικές αψιμαχίες - ίσως ο πιο μακρύς προεκλογικός ανά την υφήλιο, κι οπωσδήποτε ο πιο μακρύς ανά την Ευρώπη - ενώ αν ο ίδιος χρόνος και φαιά ουσία είχαν εστιάσει στο υδατικό θα είχαμε ίσως διαμορφώσει μια μακροχρόνια στρατηγική αντί να καταφεύγουμε σήμερα σε λύσεις σπασμωδικές.

Ας το πάρουμε πια απόφαση: η λειψυδρία πιθανό να είναι μόνιμο φαινόμενο που χρειάζεται ανάλογη αντιμετώπιση. Και το κύριο πρόβλημα δεν είναι αν εμείς και οι ξένοι τουρίστες μας θα ταλαιπωρηθούμε κάνοντας μόνο ένα γρήγορο ντους την ημέρα. Τα μεγάλα προβλήματα είναι οι επιπτώσεις στη γεωργία, στη παραγωγική βιομηχανία, στις υπηρεσίες άμεσης ανάγκης (όπως νοσοκομεία) και στα δάση μας. Συμμετείχα πρόσφατα σε σύσκεψη στην Αθήνα όπου τονίστηκε ότι οι παρατηρούμενες αυξήσεις στις θερμοκρασίες μας επιφυλάσσουν τους ίδιους κινδύνους που ζήσαμε με τις περσινές πυρκαγιές, αλλά φέτος θα έχουμε να τις αντιμετωπίσουμε με πολύ λιγότερο διαθέσιμο νερό.

Το ίδρυμα μας μετάφερε στον Υπουργό Εσωτερικών την ανησυχία μας και πήραμε τη διαβεβαίωση ότι το θέμα αντιμετωπίζεται με υπευθυνότητα, προετοιμασία και εκπαίδευση στελεχών/εθελοντών. Μας ικανοποίησε η συνειδητοποίηση της ανάγκης για ετοιμότητα, αλλά μας ανησυχεί ότι δεν αναγνωρίζεται η ανάγκη να καθοριστεί μια Διοικούσα Αρχή, ένας Τσάρος αν θέλετε, που θα έχει το γενικό πρόσταγμα. Φοβούμαστε ότι όπως και πέρυσι, η άρνηση να πειθαρχήσουν οι διάφορες υπηρεσίες στον πιο εξειδικευμένο γνώστη θα επαναληφθεί. 

Είναι γεγονός αποδεκτό σε διεθνές επίπεδο, ότι οι απειλές από φυσικές ή ανθρωποποίητες καταστροφές δεν μπορούν πια ν' αντιμετωπίζονται ως «εκτός προγράμματος φαινόμενα». Η σημερινή αναπτυξιακή συνείδηση θεωρεί ότι η διαχείριση κινδύνων (risk management) πρέπει να είναι ενεργό μέρος της αναπτυξιακής πολιτικής κάθε κράτους. Γι' αυτό όλοι οι φορείς σήμερα πρέπει να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες ("climate adaptation"), ώστε να μπορούν ν' ανταπεξέλθουν καλύτερα στις εκάστοτε 'έκτατες' ανάγκες, μια και δεν θα είναι πια 'έκτατες' αλλά αναμενόμενες καταστροφές που αντιμετωπίζει ο φορέας.

Επειδή οι μεγάλες ανάγκες φαίνονται ότι θα προκύψουν στις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη, οι διεθνείς οργανισμοί έχουν ήδη εστιάσει την προσοχή τους στις περιοχές αυτές. Γι' αυτό είναι ενδεχόμενο οι ιδιαιτερότητες της μικρής Κύπρου να περάσουν απαρατήρητες. Όχι μόνο διότι είμαστε μικροί, αλλά γιατί δηλώναμε στην Ευρώπη τόσο καιρό ότι είμαστε αναπτυγμένοι (λόγω ψηλού βιοτικού επιπέδου). Σαν δε αναπτυγμένοι, πίστεψαν (οι αδαείς Ευρωπαίοι) ότι αφού ξέραμε εδώ και χρόνια το υδατικό μας πρόβλημα, θα είμαστε ικανοί να προγραμματίσουμε μια στοιχειώδη ανταπόκριση. Δυστυχώς όμως, όπως όλοι οι Κύπριοι ξέρουμε, ψηλό εισόδημα δεν σημαίνει ψηλή περιβαλλοντική συνείδηση, ούτε ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε τα άμεσα πολιτικά/οικονομικά συμφέροντα και να λάβουμε μέτρα προστασίας των υδατικών μας πόρων.

Παρά το γεγονός ότι πολιτικά είμαστε στην Ευρώπη, κλιματολογικά είμαστε στον Αφροασιατικό χώρο και το υδατικό μας ισοζύγιο είναι πολύ πιο ευαίσθητο από την λοιπή Ευρώπη. Αυτό όμως δεν είναι τόσο γνωστό στους εταίρους μας, ούτε οι εγγενείς δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε. Λόγω του ψηλού μας βιοτικού επιπέδου, δεν καταλαβαίνουν οι συνέταιροι μας γιατί δεν καταφέραμε να διαμορφώσουμε στρατηγικές αντιμετώπισης ενός τόσο ζωτικού για μας αλλά και γνωστού χρόνιου προβλήματος. Όπως τονίζει η Διεθνής Τράπεζα την υδατική πολιτική δεν πρέπει να την καταρτίζουν μόνο οι ασχολούμενοι ευθέως με το νερό. Χρειάζεται μια ολιστική/σφαιρική επιστημονική και κοινωνική αντιμετώπιση, μια και το θέμα αγγίζει πολλαπλές πτυχές - όπως είναι οι καλλιέργειες που παράγουμε που πρέπει να μην είναι υδροβόρες, ο τρόπος που κτίζουμε τα σπίτια μας, η παροχή κινήτρων ώστε να μαζεύεται το βρόχινο νερό, το γρασίδι που θ' απλώνουμε στους κήπους (πολύ σοφά οι Μεσογειακοί κήποι δεν είχαν γρασίδι, αλλά χώμα και πολλή σκιά). Τι έχουμε πάθει, διερωτώμαι, και ζούμε τη ζωή μας σαν να μην υπάρχει αύριο και σαν να διαθέτουμε πληθώρα φυσικών πόρων; "Where do we go from here?" έγραψε πρόσφατα ο Νίκος Παττίχης, ιδιοκτήτης του Φιλελεύθερου, κι έχει απόλυτο δίκαιο.                 

Καλό μήνα,
Άρτεμις Γιορδαμλή

 

Message from the Executive Director of the Foundation

Dear Readers,

Welcome to our summer edition. Any other year this wish would have had a positive concept. This year it marks the fact that we hardly had a spring season before diving into summer after an almost rainless winter. These unusual up-and-downs of temperature and the looming water shortage forced us to realise that the much discussed global climate change is not something that concerns far off places like Antarctica and Bangladesh, it also affects us here in the small island of Cyprus.

What appals me most is the virtually criminal silence about our glaring water problem that was kept up until the presidential elections. For the previous year and a half the political parties drove us crazy with their pre-election mud-slinging - perhaps the longest pre-election period in the world, and for sure the longest in Europe. Had they directed their time and gray matter on the water issue, we might have had a long-term strategy, instead of resorting now to various spasmodic and expensive solutions.

What we must realise that water shortage is likely to be a permanent situation calling for appropriate strategic measures. It is not simply a matter of whether we and our tourists will be forced into having only one quick shower per day. The major problems are the long term repercussions on agriculture, productive industry, emergency services (such as hospitals) and on our forests. I recently participated in a meeting in Athens which highlighted that with temperatures being what they are, we are under the same threat of forest fires this year as last year, but we will have to face them with much less available water.

Our Foundation has conveyed our concerns to the Minister of Interior and we were reassured that the issue is in hand with pre-emptive measures and training of volunteers. We were satisfied with the Minister's acceptance of the need for preparation; it worries however us that the need to appoint an overall authority, a Fire-fighting Tsar if you will, was not recognised. We fear a repeat of last year's events, when some of the fire services refused to follow directions of other services more specialized in rural fires.

It is now accepted in international discussions that threats from natural or man-made destruction can no longer be seen as "unexpected phenomena". Risk management must be an integral consideration of each country's development policy. Therefore, today's institutions are adapting to these new conditions, to better cope with such threats, since they will no longer be 'emergencies', but rather anticipated events with pre-planned responses already in place.  

Since it appears that the poorer regions of the planet will be disproportionately impacted and have major needs that must be addressed, international agencies have already focused their attention on these regions, making it very likely that the particularities of our tiny island will go unnoticed. Not only because we are small, but because we passed our selves off for some time as a 'developed' society, due to our high income per capita.  Our fellows, the Europeans believed us and assumed that since we are a developed country, we can surely plan ahead regarding our known problems, such as water shortages. The fact that we may be in Europe politically, but climatically we are in the Afro-Asia region and our water balance is much more fragile than the rest of Europe. However, this is not well known to our partners, nor are the informal difficulties we face. Because of our high standard of living, our partners do not understand why we did not manage to shape strategies for the conservation of such a vital resource, since we well knew to be a chronically problematic.

As the World Bank points out, water policy must not be shaped only by officials and planners dealing directly with water. It needs a holistic/overall scientific and social approach, since the issue touches upon multiple aspects - such as tourism, agriculture, the way we build our houses. The incentives created for rain water collection, the grass that we will lay in our gardens (very wisely the East Mediterranean gardens never had grass traditionally, but only soil and lots of shade). What is wrong with us, I wonder, that we build our houses and live our lives as though we posses unlimited natural resources? Nicos Pattiches, owner of Phileleftheros newspaper, recently wrote (albeit in another content) "Where do we go from here?" He was absolutely right.   

Enjoy what is left of June,
Artemis Yiordamli

Πλοήγηση

Περιεχόμενα / Contents

Συνδέσεις σχετικά με τ' Άρθρα / Links

Πρόσφατες Δραστηριότητες / Recent Activities